Kruiswegen van Jaap Min van Oirschot en Hoensbroek

Jaap Min heeft zich echt ingeleefd in het lijdensverhaal van Jezus Christus, en legt heel eigen accenten. Karakteristiek voor de kruiswegen van Jaap Min die hier te zien zijn, is de strijd tussen kwaad en goed, donker en licht. Het kwaad krijgt een lelijke, donkere, min of meer misvormde uitdrukking. De mens die zich door een zondige of kwade gezindheid laat leiden, ziet er van buiten uit zoals hij van binnen is. Beide kruiswegen ontroeren vaak door de sprekende gezichten, de sfeer en de symboliek.

Kruisweg Montfortkapel Oirschot

Van het Paaslam naar het verheerlijkte Lam; in dit bijbelse perspectief staan deze achttien meditaties van de lijdende dienstknecht van God. Het Paaslam is geschilderd boven de deur, waardoor de bewoners en de celebrant de kapel binnenkwamen. Het verheerlijkte Lam ziet u op de deuren van het tabernakel. Door de veertien traditionele staties in tableaus van telkens drie taferelen te groeperen, is er een doorlopend verhaal ontstaan. Vier afbeeldingen werden aan de traditionele kruisweg toegevoegd: het Paaslam en het Verraad (aan het begin), de Verrijzenis en het Verheerlijkte Lam (aan het einde). Bijzonder is verder het gedeelte, dat onder de staties geschilderd is. Toen Jaap Min begon, stonden er nog koorbanken; toen deze weggehaald werden, heeft Jaap Min de benedenste baan bijgewerkt en er voetsporen op geschilderd. Dit is de weg van de leerling: ‘Wie mijn leerling wil zijn, moet zijn kruis opnemen en Mij volgen.’ Deze voetsporen zijn er om ons te herinneren aan Zijn vraag: ‘Volg je mij ook nu, op deze weg?’ Deze baan, onze weg, is in fellere kleuren geschilderd.
Zoals al gezegd: Jaap Min gebruikte symbolen die gemakkelijk te herkennen zijn. Bij de eerste val van Jezus onder het kruis zijn bijvoorbeeld de zeven hoofdzonden uitgebeeld; ze zijn, zo suggereert Jaap Min, de voornaamste oorzaak van de val.
 

Links: Jezus' moeder Maria -  Rechts: Jezus, gevallen onder het kruis, ontmoet Maria Links: Maria onder het kruis,met Jezus lijdend -  Rechts: Maria met de gestorven Jezus op schoot

Kruisweg O.L. Vrouw Boodschapkerk te Hoensbroek

De O.L.Vrouw Boodschapkerk van Hoensbroek (ZL) was gelegen in de mijnwerkerskolonie Nieuw Lotbroek. Jaap Min heeft de kruisweg zo geschilderd, dat Jezus’ lijden zich lijkt af te spelen in de donkere onderaardse mijngangen, waarin veel parochianen hun brood moesten verdienen. Het was zwaar werk. Het lijden van Jezus zette zich voort in het mijnwerkersleven: velen hadden letterlijk te lijden onder de gevolgen daarvan.
De staties van de kruisweg waren gegroepeerd rondom de ramen van de kerk. Rond ieder van de zes ramen schilderde hij drie staties, twee verticale en een horizontale. Daarmee kwam hij op achttien staties, vier meer dan de traditionele kruisweg telt. Extra waren: het verraad van Judas, de geseling van Jezus, de soldaten die om Jezus’ kleren dobbelden, en de verrijzenis van Jezus. Deze vier extra staties zijn niet in deze expositie te zien.
Op 14 april 1955 kopte het Limburgs Dagblad: ‘Opmerkelijke kruisweg in kerk van Nieuw-Lotbroek. Jaap Min schiep boeiende meditatie in achttien taferelen’. Paul Haimon scheef naar aanleiding van het tafereel van Jezus’ veroordeling: Gaaf is het derde tafereel  (in de expositie het eerste): de veroordeling van Christus door Pilatus. Deze staties zijn zeer vertellend en mededeelzaam; op dit tafereel ziet men nog even Claudia Procia, de vrouw van de landvoogd die hem van haar droom heeft verteld; men ziet ook Barabbas….., de voeten gekluisterd. Pilatus, glad geschoren, lijkt wel de weegschaal zelf. Dat dramatisch vertellende doet in deze Kruisweg toch wel heel veel.
Over het tiende tafereel (in de expositie het achtste) schreef hij: Knap gedaan is het tiende tafereel: Christus met de wenende vrouwen. De vrouwen staan met velen samen, sommige de kinderen bij haar, in een groot en knap verdeeld vlak….. Details, als de moeder met het kind tegen zich aan, zijn bijzonder gelukkig, vooral ook als vertelling. Het is een kruisweg die nergens statisch blijft, steeds in beweging is. Er jaagt iets van een nieuw-barokke bries doorheen.
Volgens Paul Haimon wordt de lijdende Christus door Jaap Min afgebeeld alsof hij met zijn mensheid geen raad weet. Om het lijden en de droefheid uit te drukken, heeft de kunstenaar vooral gebruik gemaakt van de mondstand, een enkele maal van de ogen.
Concluderend noemt Paul Haimon deze kruisweg van Jaap Min in het algemeen een bewogen, sprekende, en soms treffende meditatie.
 

Links: Jezus en zijn moeder Maria -  Rechts: Jezus en de wenende vrouwen Links: Maria, Jezus en Johannes één in het lijden -  Rechts: Geschilderde Piëta